การที่เราไปว่าเขาว่าบ้าได้อย่างสะดวกใจ ไม่เคอะเขิน ก็เพราะ เราไม่รู้จักเขานั่นเอง คือใครก็ไม่รู้ ด่าได้เต็มที่ เขาไม่รู้จักเรา ไม่มีผลกระทบต่อเรา ถ้าคนที่ทำเป็นเพื่อนสนิทเราล่ะ แรกๆ คงตกใจ เฮ๊ย เพื่อนสนิทเรา ทำไมทำแบบนั้น คงพยายามเข้าใจ และพูดกันดีๆ เตือนแบบรักษาน้ำใจสุดๆ คงไม่ไปด่าเขาแบบเสียๆ หายๆ เพราะเรารู้จัก ธรรมชาติของคนๆ นั้น
ทำไมเราถึงปฏิบัติตัวแบบสอง สาม มาตรฐานแบบนั้นล่ะ เพราะเราสนิทกับใคร เราก็มีความผูกพันกับคนนั้น เป็นความชอบ ความรัก ในฐานะ เพื่อน แฟน หรืออะไรก็แล้วแต่ โอกาสที่เราจะไปด่าคนที่เรารักว่า บ้า มันก็น้อยกว่า การไปด่าคนที่เราไม่รู้จัก
ประเด็นสำคัญมันอยู่ที่ ในเมื่อเราไม่รู้จักคนนั้นๆ เราสามารถด่าเขาได้หรอว่าบ้า? จริงๆ มันไม่ควรทำนะ (แต่มันยากนะ ผมก็ทำอยู่เรื่อยๆ เวลาไม่พอใจใคร) เพราะว่า เราไม่รู้จักเขาไง ถ้าเรารู้จักเขา เราอาจจะไม่ว่า ไม่ด่าเขา รุนแรงแบบนี้ก็ได้ เราคงพยายามเข้าใจเขามากกว่า
[caption id="attachment_409" align="alignnone" width="495" caption="One Flew Over the Cuckoo's Nest "]
[/caption]เมื่อได้ดูหนังเรื่อง One Flew Over the Cuckoo's Nest เรื่องนี้มันผุดเข้ามาในสมองผม ทำให้ผมคิดทบทวนอยู่นานทีเดียว หนังเรื่องนี้ได้รางวัลออสการ์ 5 สาขาใหญ่ ทั้ง ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม นักแสดงนำชายยอดเยี่ยม (แจ๊ค นิโคลสัน) นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม ผู้กำกับยอดเยี่ยม และ บทภาพยนตร์ดัดแปลงยอดเยี่ยม เนื้อเรื่องก็คือโรงพยาบาลบ้าแห่งหนึ่ง ได้รับเอา แมคเมอร์ฟี่ (แจ๊ค นิโคลสัน) ชายหนุ่มที่ถูกจับข้อหาพรากผู้เยาว์ แต่แกล้งทำเป็นบ้า เพื่อจะไม่ต้องเข้าคุก ด้วยการที่เป็นคนชอบแหกกฎ เขาจึงต้องเผชิญหน้ากับนางพยาบาลแรทแชท ที่ขึ้นชื่อเรื่องความเฮี๊ยบ เธอเป็นคนที่มีหลักเกณฑ์ แบบแผน ทุกอย่างต้องเป๊ะๆ ตรงเวลา ไม่มีการผ่อนปรน
ครั้งหนึ่ง แมคเมอร์ฟี่ พยายามจะขอดูเบสบอลรายการ เวิร์ล ซีรีย์ ก็เหมือนฟุตบอลโลก ที่แฟนๆ จะไม่พลาดการถ่ายทอดสด แต่แรทแชท บอกว่าต้องขอโหวตจากคนในกลุ่มว่า เห็นด้วยไหม ปรากฎว่า ในกลุ่มได้เสียงชนะแล้ว แต่แรทแชทกลับบอกว่า ไม่ได้นะ ต้องเสียงเกินครึ่ง จากคนทั้งหมดในห้องเลย ทำให้ แมคเมอร์พี่ ต้องเดินไปรอบห้องขอเสียงโหวต สุดท้ายก็ได้คนครบ แต่แรทแชทบอกว่า หมดเวลาโหวต มันชัดเจนเลยว่า แรทแชท จะไม่ยอมเปลี่ยนกฎที่ตั้งไว้ ต่อให้พยายามยังไงก็ไม่มีทางเปลี่ยน
ต่อมา แมคเมอร์ฟี่ ก็ก่อเรื่องอีก พาเพื่อนๆ หนีออกจากโรงพยาบาล ไปแล่นเรือ ซึ่งก็สร้างความสนุกสนานให้กับเพื่อนๆ เป็นอย่างมาก ก็น่าสงสารเหมือนกันนะ ว่า พอเป็นคนบ้าแล้ว เขาแทบไม่มีอะไรสนุกๆ ทำเลย ทำแต่เรื่องเดิมๆ ซ้ำไป ซ้ำมา คิดง่ายๆ ว่า มันจะรักษาอาการบ้าได้ยังไง สุดท้าย ทุกคนโดนจับกลับมาโรงพยาบาล หมอต่างๆ ก็วินิจฉัย แล้วว่า แมคเมอร์ฟี่ ไม่ได้มีอาการวิกลจริต เขาแค่คนที่ชอบทำอะไรบ้าๆ แค่นั้นเอง แต่แรทแชทกลับแย้งความเห็นของทุกคน ขอตัวแมคเมอร์พี่ไว้ โดยบอกว่าจะรักษาเขาเอง แมคเมอร์ฟี่เองก็ดูเหมือนจะรู้ตัวว่า เขาคงไม่ได้ออกไปแน่ จึงพยายามหนี เขาวางแผนโดยการพาเพื่อนสาว มามอมเหล้า ผู้คุม แต่สุดท้าย เขากลับเมา จนไม่ได้ออกไป ซึ่งทำให้ เพื่อนของเขาคนหนึ่ง ที่มีอาการชอบทำร้ายตัวเองอยู่แล้ว โดนลงโทษอย่างหนัก แต่จุดแตกหักอยู่ที่ เพื่อนคนนั้นตัดสินใจฆ่าตัวตาย ทำให้แมคเมอร์ฟี่ สติแตก เขาคิดว่าเป็นความผิดของแรทแชท จึงพยายามฆ่าแรทแชท แต่ไม่สำเร็จ เขาโดนลงโทษอย่างหนัก เอาไฟฟ้าช๊อตสมอง จนเสียสติ ไม่เหลือสภาพ กลายเป็นคนบ้าโดยสมบูรณ์แบบ
สุดท้ายหนังเรื่องก็จบแบบโศกนาฎกรรมที่สะเทือนใจผมมาก บางทีเราก็เหมือนนางพยาบาลแรทแชท ที่อยู่กับคนบ้า ที่เธอไม่ได้รู้จัก เธออาจจะผูกพันกับคนไข้ก็ได้ แต่เธอไม่ได้มองคนไข้ของเธออย่างเข้าใจ เธอมองแต่ว่า คนไข้ที่วิกลจริต ก็ต้องถูกรักษา ตามแบบแผนของโรงพยายาบาล ซึ่งบางครั้ง มันก็อาจจะไม่ได้ถูกต้องทั้งหมด จากมุมมองของหนัง เราเห็นเลยว่า ทุกคนในโรงพยาบาล มองคนบ้า ว่าเป็นคนบ้าที่ไม่มีความหวัง หนักกว่านั้นก็คือ มองเขาว่าไม่ได้เป็นคนเหมือนกับเรา
คือ ถ้าเมื่อใดก็ตาม เรามองคนอื่นว่า ไม่ได้เป็นคนเหมือนกับเรา ไม่ดีเหมือนเรา เป็นคนป่วยที่ไม่มีทางรักษาแล้ว เราจะปฏิบัติตัวกับเขาอีกแบบหนึ่ง เราไม่แคร์เขา ไม่สนใจว่าเขาจะรู้สึกอย่างไร และถ้าคนเหล่านั้นมาทำให้เราเดือดร้อนเข้า เราอาจจะพูดว่า ไปตายซะก็ดี หรือ เมื่อไหร่จะตายซะที
ในฐานะที่ผมเป็นคริสเตียน ผมว่า ยังไงก็แล้วแต่ เราไม่ควรจะไปถึงจุดนั้น เพราะพระเจ้าสร้างทุกคนให้เกิดมาโดยมีวัตถุประสงค์ เป็นคนเหมือนกัน เท่าเทียมกันในฐานะมนุษย์ ต่อให้ใครมาทำบ้ากับเราขนาดไหน ผมว่า เขาก็ยังมีความหวังที่จะเปลี่ยนแปลง ทำยังไง เราจะไม่รู้สึกว่าเขาเป็นคนไกลตัว ทำยังไงเราจะผูกพันกับเขาได้ แม้คนที่บ้าๆ ที่แหล่ะ บางที ถ้าได้คุยกับเขา เขาอาจจะไม่บ้าอย่างที่คิดก็ได้
โดยที่เราไม่รู้ตัว บางทีเราอาจจะทำบางอย่างที่คนอื่นคิดว่าเราบ้า บ้างก็ได้ ถ้าเราเป็นแบบนั้น เราอาจจะอยากได้รับความเห็นใจเหมือนกันนะ เพราะฉะนั้น ถ้าเราเจอคนที่เราคิดว่าบ้า อย่างน้อยที่สุดพยายามเข้าใจเขาบ้าง มีความหวังในตัวเขา ที่สำคัญ อธิษฐานเผื่อคนบ้านี่แหล่ะ บางทีเราก็ทำอะไรไม่ได้จริงๆ มีแต่พระเจ้าเท่านั้นที่ทำได้
